„Po dwudziestu latach pracy w jednej firmie otrzymałam propozycję rozwiązania umowy o pracę na mocy porozumienia stron”. Tak brzmiał wpis znaleziony na jednej z grup w mediach społecznościowych. Mimo że wpis dotyczył szerszych aspektów psychologicznych i życiowych, na którymi nie będziemy się tutaj pochylać, skupił moją uwagę na problemie, który często pojawia się na szkoleniach, które prowadzę.
Jakie działania powinien podjąć pracownik i jakie prawa mu przysługują, gdy otrzymuje propozycję rozwiązania umowy na mocy porozumienia stron?
Przede wszystkim, zgodnie z obowiązującym prawem, nikt nie może „otrzymać” porozumienia stron w sensie narzucenia. Porozumienie, jak wskazuje nazwa, wymaga zgody wszystkich stron. W związku z tym, pracodawca, podobnie jak pracownik, może złożyć propozycję dotyczącą rozwiązania umowy na mocy porozumienia, ale nie może narzucić swojej woli drugiej stronie. Istotne jest, że brak odpowiedzi na propozycję rozwiązania umowy przez drugą stronę oznacza brak akceptacji i kontynuację stosunku pracy.
Jeśli pracownik otrzyma od pracodawcy propozycję rozwiązania umowy na mocy porozumienia, ma prawo odmówić jej podpisania. W takiej sytuacji do rozwiązania umowy nie dojdzie. Oczywiście pracodawca może wówczas zdecydować się na wypowiedzenie umowy, co jest jednostronnym oświadczeniem woli o jej zakończeniu, ale wiąże się to z innymi wymogami i konsekwencjami.
Jaka jest różnica między porozumieniem a wypowiedzeniem?
W przypadku wypowiedzenia umowy przez pracodawcę, konieczne jest podanie przyczyn rozwiązania umowy. Pracodawca nie może rozwiązać umowy bez ważnego powodu, takiego jak niewłaściwe wykonywanie obowiązków, naruszenie zasad współżycia społecznego, reorganizacja zakładu pracy lub likwidacja stanowiska. Jeżeli pracownik nie popełnia błędów w pracy ani w zachowaniu, wypowiedzenie umowy możliwe jest tylko poprzez likwidację jego stanowiska pracy. Często to może być rzeczywistym powodem dla pracodawcy, by zaproponować porozumienie stron, unikając wypłaty odprawy.
W jakich sytuacjach porozumienie może być korzystniejsze dla pracownika niż wypowiedzenie?
Jeśli pracownik zasłużył na rozwiązanie umowy w trybie natychmiastowym, czyli dyscyplinarnym, w świadectwie pracy zostanie to odnotowane zgodnie z art. 52 Kodeksu pracy, co jednoznacznie wskazuje przyczynę rozwiązania. Przy takim rozwiązaniu, porozumienie stron może być korzystniejsze, gdyż unika się negatywnych wpisów w świadectwie pracy. Podobnie, jeśli pracownik nie wywiązywał się ze swoich obowiązków, rozważenie porozumienia może być dla niego lepszym wyjściem. Każdy pracownik musi jednak indywidualnie zdecydować, kierując się własnymi potrzebami i konsekwencjami swoich decyzji.
Pamiętajmy, porozumienia stron nie można narzucić. Jest to wybór wymagający zgody obu stron stosunku pracy.
