Przepisy dotyczące zasiłku opiekuńczego oraz dodatkowego zasiłku opiekuńczego, zgodnie ze stanem prawnym na 27.10.2020 r., można znaleźć w następujących aktach prawnych:
- ustawie z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (t.j. Dz.U.2020.870), dalej jako „Ustawa zasiłkowa”,
- ustawie z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U.2020.1842)., dalej jako „Ustawa covidowa”,
- rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie określenia dłuższego okresu pobierania zasiłku opiekuńczego w celu przeciwdziałania COVID-19 (Dz.U.2020.1490), dalej jako „Rozp.z.o.”,
- rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 27 sierpnia 2020 r. w sprawie określenia dłuższego okresu pobierania dodatkowego zasiłku opiekuńczego w celu przeciwdziałania COVID-19 (Dz.U.2020.1489), dalej jako „Rozp.d.z.o.”.
Zasiłek opiekuńczy
Zasadniczo zasiłek opiekuńczy należy się osobom, które podlegają ubezpieczeniu społecznemu oraz jednocześnie posiadają członka rodziny, który wymaga opieki. Takim członkiem rodziny może być chore dziecko lub chory inny członek rodziny prowadzący z ubezpieczonym wspólne gospodarstwo domowe. Zasiłek opiekuńczy przysługuje również w przypadku zdrowego dziecka do ósmego roku życia, które w sposób nagły pozostało bez opieki z powodu zamknięcia żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola, szkoły lub innej placówki, do których dziecko uczęszcza, albo niemożności sprawowania opieki przez nianię lub dziennego opiekuna z powodu jego choroby. Przepisy dotyczące zasiłku opiekuńczego znajdujące się w ustawie zasiłkowej, zostały przeniesione również do nowej, pandemicznej, rzeczywistości. Covidowy zasiłek opiekuńczy jest rekompensatą pieniężną dla osób, które muszą osobiście sprawować opiekę nad zdrowym dzieckiem w wieku do ukończenia 8 lat w przypadku nieprzewidzianego zamknięcia (z powodu COVID-19) żłobka, klubu dziecięcego, przedszkola lub szkoły, do których dziecko uczęszcza, a także w przypadku choroby niani, z którą rodzice mają zawartą umowę uaktywniającą lub dziennego opiekuna sprawujących opiekę nad dzieckiem (art. 4a ust. 1a Ustawy covidowej).
W pierwszej fazie pandemii przypuszczano, że zasiłek będzie przysługiwał do dnia 28 czerwca 2020 r. Zastrzeżono jednak, iż Rada Ministrów może rozporządzeniem przedłużyć ten okres. (art. 4a ust. 2 i ust. 7 Ustawy covidowej). Po zaostrzeniu się w kraju sytuacji pandemicznej wydawano kolejne akty prawne, na mocy których przedłużano terminy obowiązywania omawianego zasiłku. W obecnej chwili (10.06.2021) obowiązują dwa rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 2 czerwca 2021 r, w sprawie określenia dłuższego okresu pobierania dodatkowego zasiłku opiekuńczego w celu przeciwdziałania COVID-19, na mocy których dodatkowy zasiłek opiekuńczy przysługuje w okresie od 7 do 25 czerwca 2021 r.
Czy przysługuje ci jeszcze jakieś świadczenie na dziecko?
W obecnym stanie prawnym w przypadku konieczności sprawowania osobistej opieki nad dzieckiem mamy do wyboru dwa rodzaje zasiłków:
- zasiłek opiekuńczy przysługujący na podstawie ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz
- dodatkowy zasiłek opiekuńczy związany z COVID-19 przyznawany na podstawie ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Oba zasiłki, pomimo wspólnego mianownika jakim jest opieka, nie wpływają na siebie nawzajem. Oznacza to, że jeżeli rodzic dziecka do 8 roku życia, korzystał w czasie pandemii z covidowego zasiłku, nadal może, w razie potrzeby, skorzystać z „normalnego” zasiłku opiekuńczego. Wykorzystany zasiłek covidowy nie wlicza się bowiem do limitu.
Okres wypłaty zasiłku opiekuńczego
Warto przypomnieć także okresy przysługiwania „normalnego” zasiłku opiekuńczego.
Zasiłek ten przysługuje ubezpieczonemu nie dłużej niż przez:
- 60 dni w roku kalendarzowym, jeżeli ubezpieczony opiekuje się zdrowym dzieckiem do lat 8 lub chorym dzieckiem do lat 14, w tym także dzieckiem niepełnosprawnym w tym wieku, albo
- 14 dni w roku kalendarzowym, jeżeli ubezpieczony opiekuje się chorym dzieckiem w wieku powyżej 14 lat lub innym chorym członkiem rodziny, albo
- 30 dni w roku kalendarzowym, jeśli ubezpieczony opiekuje się:
- chorym dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 14 lat ale nie ukończyło 18 lat, albo
- dzieckiem niepełnosprawnym, które ukończyło 8 lat ale nie ukończyło 18 lat, jeśli w wyniku porodu, choroby albo pobytu w szpitalu Twojego małżonka lub rodzica Twojego dziecka, którzy stale opiekują się dzieckiem, nie mogą oni opiekować się dzieckiem niepełnosprawnym.
Przy czym zarówno wspomniane 14 dni jak również 30 dni mieszczą się w ogólnym limicie 60 dni okresu zasiłkowego w roku kalendarzowym. Jeżeli więc ubezpieczony wykorzysta w danym roku 10 dni zasiłku opiekuńczego w związku z chorobą małżonka – na dziecko pozostanie do wykorzystania już tylko 50 dni.
